Kiểm tra thanh điệu tiếng Trung miễn phí

Thanh điệu là đường đi của cao độ giọng trên một âm tiết. Trong tiếng Trung (tiếng Phổ thông), cùng một âm tiết đọc với thanh khác nhau là những từ khác nhau: 妈 mā là mẹ, 麻 má là cây gai, 马 mǎ là con ngựa, 骂 mà là mắng. Tiếng Phổ thông có 4 thanh điệu và một thanh nhẹ. Người ta mô tả chúng bằng thang 5 bậc, từ 1 (thấp nhất trong giọng bạn) đến 5 (cao nhất): thanh 1 là 55 (cao, bằng), thanh 2 là 35 (đi lên), thanh 3 là 214 (thấp, xuống rồi lên, trong câu thường chỉ 21), thanh 4 là 51 (từ cao rơi xuống thấp).

Thanh điệu không phải một nốt nhạc cố định. Không ai bắt bạn phải đạt một tần số cụ thể: điều quan trọng là hình dạng (bằng, lên, thấp, xuống) và vị trí của nó trong quãng giọng CỦA BẠN. Vì vậy giọng trầm hay giọng cao đều đọc được thanh 1 chuẩn. Những lỗi thật sự làm người nghe khó hiểu là lỗi đường nét: thanh 2 lên quá muộn nên nghe thành thanh 3, thanh 4 bắt đầu từ giữa giọng nên không rơi được, thanh 1 trôi xuống ở cuối. Bài kiểm tra này chấm mỗi âm tiết theo thanh mà nó phải mang, nên một lỗi nhỏ hiện ngay trên âm tiết của nó thay vì bị trung bình hóa.

Người Việt có lợi thế lớn: chúng ta đã quen nghe và phân biệt thanh. Nhưng tiếng Việt có sáu thanh, tiếng Trung có bốn thanh và thanh nhẹ, và đường nét không trùng nhau một đối một. Cách so sánh phổ biến (theo giọng Bắc) chỉ là gần đúng: thanh 1 giống ngang nhưng cao hơn nhiều; thanh 2 gần sắc nhưng lên đều và tròn hơn; thanh 3 gần hỏi, và trong câu chủ yếu là một thanh thấp; thanh 4 cùng hướng đi xuống với huyền nhưng bắt đầu từ đỉnh giọng và rơi mạnh.

Vì vậy lỗi điển hình của người Việt không phải là không nghe ra thanh, mà là đọc thanh tiếng Trung bằng thanh tiếng Việt gần nhất: thanh 1 đặt thấp ở độ cao của ngang, thanh 4 bắt đầu thấp như huyền nên bị nghe thành thanh 3, thanh 3 bị đọc ngắn và thắt họng như thanh nặng. Cách sửa là mở rộng quãng giọng: thanh 1 và điểm đầu của thanh 4 ở đỉnh giọng, thanh 3 ở đáy. Lúc đầu cứ phóng đại cũng được.

Một bẫy nữa là âm Hán Việt: biết 学 là “học” giúp nhớ nghĩa, nhưng thanh Hán Việt không cho biết chắc chắn thanh tiếng Trung (学 đọc là xué, thanh 2). Hãy học thanh của từng từ qua pinyin và audio.

Hầu hết các bài kiểm tra thanh điệu dừng lại ở “mā má mǎ mà”. Đó là bài khởi động tốt, và cũng là bài đầu tiên ở đây, nhưng khi nói thật, các thanh ảnh hưởng lẫn nhau. Hai thanh 3 liền nhau thành thanh 2 + thanh 3 (“nǐ hǎo” đọc là “ní hǎo”). 不 (bù) thành thanh 2 trước thanh 4 (“bú shì”), còn 一 (yī) đổi thanh tùy âm tiết đứng sau. Âm tiết không nhấn mất thanh và thành thanh nhẹ (“xièxie”, “māma”).

Nhiều người đọc từng âm tiết rất chuẩn lại sai đúng ở chỗ này. Vì thế bốn bài còn lại là các cặp thanh và một từ ba âm tiết: chúng kiểm tra biến điệu và thanh nhẹ đúng như khi xuất hiện trong từ ngữ hằng ngày.

Bạn nhận ba con số: điểm tổng, điểm thanh điệu và điểm âm (thanh mẫu và vận mẫu), cùng bảng phân tích từng âm tiết. Trang này tập trung vào điểm thanh điệu. Dùng các mức màu để quyết định nên luyện gì: dưới 70 là thanh nên luyện trước tiên; 70–84 luyện sau (thường do đường nét còn yếu hoặc lên/xuống muộn); từ 85 trở lên có thể để sau. Đây chỉ là mốc để chọn thứ tự luyện tập, không phải đánh giá trình độ của bạn. Bảng phân tích còn cho thấy, ở từng âm tiết, thanh hệ thống mong đợi và thanh hệ thống nghe thấy, mà trong tiếng Trung, khác thanh có thể là khác từ.

Nếu điểm thanh điệu cao mà điểm tổng thấp, thanh của bạn ổn và vấn đề nằm ở một phụ âm hoặc nguyên âm: bảng phân tích từng âm tiết cho biết là âm nào, còn bài kiểm tra phát âm đầy đủ sẽ kiểm tra nhiều âm hơn. Nếu một bài có điểm thấp hơn hẳn các bài khác, chính tổ hợp thanh đó là thứ cần luyện.

Hãy luyện tổ hợp thanh, đừng luyện từng thanh riêng lẻ. Nếu “nǐ hǎo” bị điểm thấp, hãy luyện các cặp thanh 3 + thanh 3 đến khi biến điệu thành phản xạ; nếu là “dōngxi”, hãy luyện thanh nhẹ sau từng thanh trong bốn thanh. Ngân nga đường nét trước, rồi đọc, rồi ghi âm và so sánh: điểm số tăng lên là dấu hiệu thay đổi đã thành thói quen.

Luyện nghe cũng quan trọng như luyện nói. Nghe một cặp từ, đoán thanh của từng âm tiết rồi mới xem đáp án; bắt đầu với các cặp dễ lẫn như thanh 2 và thanh 3, thanh 1 và thanh 4. Công cụ luyện thanh điệu cho bạn luyện cặp thanh có audio, bảng pinyin cho nghe bất kỳ âm tiết nào ở cả bốn thanh, và ứng dụng TonePerfect tạo bài luyện mỗi ngày từ những thanh và âm bạn hay sai.